Zwarte bes Ribes nigrum
De oorsprong
De zwarte bes is een struik, die in Europa en Azië van nature voorkomt. De plant behoort tot de familie van de kruisbessen (grossulariaceae) en wordt vooral gewaardeerd om de vruch-ten, die rijk zijn aan vitamine C en antioxidanten. Binnen de gemmotherapie is de aandacht echter niet gericht op de bessen, maar op de jonge knoppen en scheuten. Deze bevatten een geconcentreerde bron van het vitale groeipotentieel van de plant, waarin fytochemicaliën, enzymen, vitaminen en groeihormonen samenkomen.
Werking
De knoppen van de zwarte bes worden binnen de gemmotherapie vaak gezien als een krachtig tonicum voor de bijnieren en het immuunsysteem. De knoppen werken stimulerend op de bijnierfunctie (schors) en hebben een uitgesproken anti-inflammatoire en antiallergische werking, vergelijkbaar met die van corticosteroïden, maar dan zonder de bijwerkingen die de synthetische geneesmiddelen kunnen geven. Daarnaast bevorderen ze de drainage van toxines via het lymfestelsel en ondersteunen ze de algemene vitaliteit van het lichaam.
Natuurgeneeskundige achtergrond
De gemmotherapie is een relatief jonge discipline binnen de fytotherapie, ontwikkeld in de 20e eeuw door de Belgische arts Pol Henry. Het uitgangspunt is dat de knoppen en jonge scheuten van planten unieke regenera-tieve en genezende krachten bezitten omdat zij de volledige levenspotentie van de plant in zich dragen. Door het glycerinemaceraat van de Ribes nigrum als uitgangsmateriaal te kiezen en dit vervolgens tienvoudig te verdunnen wordt een preparaat met een bijzonder hoogwaardige kwaliteit verkregen, met een maximale biologische beschikbaarheid en behoud van alle toepassingsmogelijkheden van dit heilzame kruid.
In de natuurgeneeskunde wordt de zwarte bes vaak beschouwd als een “adaptogeen”: een middel dat het lichaam helpt zich aan te passen aan stress en het interne evenwicht te herstellen. Binnen holistische thera-pieën wordt Ribes nigrum ook als brug gezien tussen het fysieke en energetische lichaam: het ondersteunt niet alleen de lichamelijke functies, maar werkt ook versterkend op de levenskracht (“vital force”) die volgens natuurgeneeskundigen essentieel is voor herstel.
Dosering en gebruik
De gebruikelijke dosering, van de oorspronkelijke bereidingen, is mede afhankelijk van de ernst van de klachten en het lichaamsgewicht en ligt voor volwassenen tussen de 30 en 50 druppels, één tot drie keer per dag.
Bij acute klachten duurt een standaardkuur ca. 3 tot 6 weken, gevolgd door een pauze om het lichaam de kans te geven om zelfregulatie te versterken. Bij chronische problematiek wordt er niet gepauzeerd. In heftige acute situaties, zoals bij een allergische aanval of een opvlamming van artritis, mag, in overleg met een natuurge-neeskundige arts of therapeut, tijdelijk een hogere dosis worden ingenomen.
Voor kinderen van 6 tot 12 jaar driemaal daags 15 tot 25 druppels en voor kinderen van 2 tot 6 jaar driemaal daags 10 druppels.
Toepassingsgebieden van de knoppen van de zwarte bes
De knoppen van de zwarte bes kunnen breed worden ingezet bij:
Ze worden vaak gebruikt als een natuurlijk “cortison-like” middel bij mensen die gevoelig zijn voor terugkerende infecties, ontstekingsaandoeningen of allergische reacties. In de vele boeken en in de praktijkgidsen van N. Popieul en T. Gerretzen worden nog meer indicaties (zie ook in de indicatielijst) besproken.
Combinatie met andere knoppen
De knoppen van de zwarte bes staan bekend als een versterker van andere gemmothera-peutische middelen. Door hun werking op de bijnieren en het lymfestelsel versterken ze de effectiviteit van veel andere gemmotherapeutica. Enkele veel gebruikte combinaties zijn:
Emotioneel thema
Veerkracht en innerlijke kracht.
De knoppen van de zwarte bes helpen bij uitputting, fysieke en emotionele zwakte en on-
dersteunen het zelf herstellend vermogen van binnenuit. Ze geven moed, energie en verster-ken de draagkracht in belastende of vermoeiende situaties.
Energetisch beeld
De knoppen van de Ribes nigrum werken als een innerlijk vuur dat weer wordt aangewak-kerd wanneer het levensvlammetje dooft. Als krachtige bondgenoten bij overbelasting of herstel, bieden zij een energiek anker. Ze herinneren je aan jouw vitale kern en ondersteu-nen je om jouw grenzen opnieuw te leren bewaken en jouw plek in te kunnen nemen.
Biotoop en fase van Reckeweg
Biotoop: 1 en C Fase van Reckeweg: 1, 2 en 6
Bron: Handboek klinische gemmotherapie
Beschrijving vanuit de TCM
Hout: Fase 1 à Acute inflammatie; hoofdmiddel en tonicum voor het immuunsysteem.
Bron: Het middelpunt der aarde: gemmotherapie
Samenvattend
De knoppen van de zwarte bes bieden krachtige ondersteuning bij ontstekingen, allergieën en aan stress gerelateerde klachten. Door hun brede werking vormen ze een waardevolle basis in de gemmotherapie en laten ze zich goed combineren met andere planten voor een geper-sonaliseerde aanpak.
Bronvermelding
Deze informatie over Ribes nigrum (zwarte bes) is voornamelijk gebaseerd is op traditie en gevormd vanuit de klassieke inzichten van de grondleggers van de gemmotherapie. Daar-naast is er informatie geput uit de boeken over de gemmotherapie (zie literatuuroverzicht). Tot slot is er ook gebruik gemaakt van de actuele kennis uit de plantkunde en de jarenlange praktijkervaring van therapeuten en artsen die werk(t)en met knopextracten.
